خارش بدن | علت و روش‌های درمان

0

خارش بدن یا خارش پوست برای برخی از مردم مشکلی مداوم و سمج است و تشخیص علت آن شاید چندان راحت نباشد. خارش بدن می‌تواند در اثر راش پوستی یا سایر مشکلات پوستی پدیدار شود، یا نشانه‌ای از مشکلی جدی‌تر باشد؛ مانند بیماری کبد یا نارسایی کلیه. برای تسکین خارش بدن می‌بایست مشکل را تشخیص داده و علت خارش را درمان کنید.

علت خارش بدن

پوست به‌عنوان سدی که از بخش داخلی بدن محافظت می‌کند نقش مهمی دارد. این ارگان حاوی سلول‌های مخصوصی از سیستم ایمنی بدن است که می‌توانند از بدن و پوست در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها و سایر تهدید‌های پنهان محافظت کنند.

وقتی سلول‌های پوست هرگونه مادۀ مشکوکی را شناسایی کنند، واکنشی را برمی‌انگیزند که باعث می‌شود ناحیۀ موردنظر ملتهب گردد. متخصصان پزشکی به این التهاب راش یا درماتیت می‌گویند. چنین واکنشی می‌تواند به بروز خارش منجر گردد.

سلول‌های ایمنی می‌توانند به چیزی که پوست را لمس کرده، به عفونتی که سراسر بدن را درگیر کرده یا به یک بیماری واکنش نشان دهند. برخی از راش‌های پوستی قرمز، دردناک و آزاردهنده بوده و سایر راش‌ها به بروز تاول یا تکه‌های خامِ پوست منجر می‌شوند.

خارش یکی از شایع‌ترین نشانه‌های بسیاری از مشکلات پوستی است. خارش پوست می‌تواند به یک ناحیۀ خاص محدود بوده یا در سراسر بدن احساس شود.

برخی از دلایل مشخصِ خارش بدن یا پوست عبارت‌اند از:

خشکی پوست

پوست خشک یکی از رایج‌ترین دلایل خارش بدن است. اگر برآمدگی‌های قرمز روشن را روی پوستتان نمی‌بینید یا تغییر ناگهانی در پوستتان مشاهده نمی‌کنید، احتمالاً خشکی پوست دلیل خارشتان است.

عوامل محیطی می‌توانند به خشکی پوست منجر شوند؛ ازجمله آب‌وهوای بیش‌از‌حد گرم یا سرد با رطوبت کم. شستن بیش‌ازحد بدن نیز می‌تواند باعث بروز خشکی پوست شود. احتمال خشک شدن پوست در هر گروه سنی وجود دارد، اما هرچه سن بالا‌تر برود، پوست نازک‌تر و خشک‌تر می‌شود.

معمولاً یک مرطوب‌کنندۀ خوب می‌تواند خشکی پوست را برطرف کند. پوستی که به‌طور شدید به خشکی دچار است می‌تواند نشانه‌ای از درماتیت باشد. بنابراین مراجعه به متخصص پوست برای دریافت کمک و جلوگیری از بدتر شدن مشکل ممکن است ضروری باشد.

علائم و نشانه‌های رایج خشکی پوست:

  • پوست زمخت، پوسته‌پوسته یا شوره‌زده
  • خارش شدید
  • پوست خاکستری‌رنگ یا شبیه به خاکستر در افرادی که پوست تیره‌ای دارند
  • بروز ترک‌های پوستی که مستعد خونریزی‌اند
  • پوست یا لب‌های ترک‌خورده

بسیار مهم است که برای درمان خشکی پوست هرچه سریع‌تر اقدام کنید، زیرا ترک‌های پوستی به جرم‌ها اجازۀ ورود به داخل پوست را می‌دهند. اگر جرم‌ها وارد پوست شوند، می‌توانند باعث بروز عفونت گردند. نقاط قرمز و دردناک بر روی پوست معمولاً نشانۀ اولیۀ عفونت احتمالی هستند.

ممکن است متخصص پوست مرطوب‌کنندۀ مخصوص برایتان تجویز کند که در طول روز بر روی پوست بمالید یا دارویی موضعی را توصیه کند که مستقیماً بر روی پوست استفاده کنید.

اگزما

اگزما شایع‌ترین دلیل خارش بدن در کودکان است. کالج حساسیت، آسم و ایمونولوژی در آمریکا (ACAAI) گزارش داده است که اثرات اگزما از هر 5 نوزاد یک نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهند. درحالی‌که این آمار در بزرگ‌سالان 1 در هر 50 نفر است.

علت اگزما در نشتِ سدِ پوستی است که باعث می‌شود ناحیه‌ای از پوست خشک شده و خطر آزردگی و التهاب در آن قسمت افزایش یابد. بسیار مهم است که پوست را همواره مرطوب نگه دارید.

اگزما معمولاً با گذشت زمان بهبود می‌یابد. افرادی که اگزما دارند باید مراقب باشند، چراکه بیشتر در خطر ابتلا به عفونت‌های پوستی هستند.

حساسیت

آزردگی و واکنش‌های آلرژیک نیز می‌توانند باعث خارش بدن شوند. درماتیت تماسیِ آلرژیک زمانی رخ می‌دهد که پوست با عامل حساسیت‌زا تماس مستقیم پیدا کند.

نتیجۀ حساسیت پوست، راشی قرمز و همراه با خارش است که می‌تواند با تاول‌ها یا برآمدگی‌های کوچک همراه باشد. راش در هر قسمتی از پوست که با مادۀ حساسیت‌زا تماس پیدا کند پدیدار می‌شود، درواقع سیستم ایمنی به مادۀ حساسیت‌زا حمله می‌کند. در اغلب موارد بین زمان تماس با مادۀ حساسیت‌زا و بروز راش پوستی فاصلۀ زمانی وجود دارد.

تماس با لباس‌ها، حیوانات خانگی، مواد شیمیایی، صابون‌ها و موادی نظیر پیچک سمی آمریکایی یا لوازم آرایشی می‌تواند واکنش‌های آلرژیک را برانگیزد. حساسیت‌های غذایی نیز می‌توانند باعث خارش بدن شوند.

حساسیت‌های نیکل نیز بسیار رایج‌اند. وقتی فرد با جواهراتی تماس پیدا می‌کند که حاوی نیکل است (حتی مقادیر کم)، امکان قرمز شدن، برآمدگی، خارش و ورم پوست در ناحیۀ تماس‌یافته وجود دارد.

اگر به مادۀ خاصی حساسیت دارید، یکی از ساده‌ترین کارها این است که از تماس با آن ماده خودداری کنید. کرم‌های بدون نسخه یا کرم‌های دارویی می‌توانند به رفع راش کمک کنند.

کهیر

کهیر نوعی التهاب پوستی است که در اثر آزادسازی مادۀ شیمیایی هیستامین در بدن بروز می‌کند. این آزادسازی باعث نشت رگ‌های خونی کوچک می‌شود که به ورم کردن پوست می‌انجامد.

دو نوع کهیر وجود دارد:

  • کهیر حاد: این نوع کهیر بعد از تماس داشتن با عامل تحریک‌کنندۀ حساسیت نظیر غذا یا دارو پدیدار می‌شود. دلایل غیرآلرژیک مانند آب‌وهوای بیش‌ازحد سرد یا گرم، قرار گرفتن در معرض نور خورشید، یا ورزش کردن نیز می‌توانند به‌عنوان عامل تحریک‌کننده محسوب شوند.
  • کهیر مزمن: عوامل تحریک‌کنندۀ مشخص باعث بروز این نوع کهیر نمی‌شوند که این موضوع می‌تواند آزمایش‌های حساسیت را بی‌فایده کند. کهیر مزمن ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد. کهیرها می‌توانند با خارش آزاردهنده و درد همراه باشند، اما مسری نیستند.

کالج حساسیت، آسم و ایمونولوژی در آمریکا می‌گوید که حدود 20 درصد مردم در مرحله‌ای از زندگی خود کهیر را تجربه می‌کنند.

خارش بدن

گزش حشرات

گزش حشرات معمولاً باعث تحریک پوست و درنتیجه خارش آن می‌شود. گزش پشه و عنکبوت معمولاً جایِ نیشِ کوچکی بر روی پوست به‌جا می‌گذارد که پوست اطراف آن قرمز می‌شود. این گزش‌ها معمولاً بعد از 7 تا 14 روز برطرف می‌شوند.

گزش ساس و مایت ممکن است باعث بروز راش پوستی بزرگ‌تری شود و می‌تواند با خارش سرتاسری بدن همراه گردد. اگر فکر می‌کنید اتاقتان ساس دارد، باید تمام وسایل اتاق را خارج کرده و اتاق را با حشره‌کش به‌طور کامل پاک‌سازی کنید. تمام وسایلی که به ساس آلوده شده‌اند باید با آب 60 درجۀ سانتی‌گراد شسته شوند.

اگر نمی‌توانید به‌تنهایی از شر حشرات خلاص شوید، با شرکت‌ها و موسسه‌های حرفه‌ای برای پاک‌سازی حشرات تماس بگیرید.

علل روانی

ممکن است افراد نوعی از خارش بدن را تجربه کنند که هیچ دلیل جسمانی‌ای ندارد. برخی از بیماری‌های روانی می‌توانند این حس را به وجود آورند که پوست بدن در حال خزیدن است که باعث می‌شود نیاز به خاراندن پوست در فرد ایجاد شود. خاراندن شدید می‌تواند به آسیب دیدن پوست منجر گردد.

خارش روانی ممکن است ناشی از مشکلات زیر باشد:

  • افسردگی
  • اضطراب
  • اختلال وسواس اجباری

سایر دلایل

خارش بدن ممکن است با وجود انگل‌هایی نظیر کرمک و حشراتی مانند ساس، پشه یا شپش در ارتباط باشد. عفونت‌های قارچی نظیر پای ورزشکار نیز می‌توانند باعث بروز خارش بین و اطرافِ انگشتان پا شوند.

خارش پوست همچنین می‌تواند ناشی از وضعیت‌های پزشکی جدی باشد. اختلالات عصبیِ ناشی از دیابت، اعصاب ضعیف و زونا می‌توانند با خارش شدید همراه باشند.

همچنین ممکن است پزشکان خارش اورمی را به‌عنوان خارش کلیوی یا خارش مرتبط با بیماری کلیوی مزمن تعریف کنند. اورمی سندرمی گسترده است که وقتی کلیه‌ها به‌شدت آسیب دیده باشند و نتوانند سموم بدن را تصفیه کنند رخ می‌دهد.

خارش اورمی معمولاً هنگام شب بدتر می‌شود و عمدتاً نواحی کمر، بازوها و شکم را درگیر می‌کند.

درمان‌های خانگی خارش بدن

درمان‌های خانگی زیر ممکن است به تسکین خارش بدن کمک کنند:

  • استفاده از کرم مرطوب‌کنندۀ باکیفیت بر روی پوست حداقل یک یا دو مرتبه در روز
  • استفاده از کرم ضدخارش مانند کرم هیدروکورتیزون بدون نیاز به نسخه. این کرم را بر روی ناحیۀ موردنظر بمالید تا خارش تسکین یابد.
  • استفاده از کمپرس خنک و مرطوب بر روی ناحیۀ موردنظر
  • حمام آب ولرم
  • استفاده از صابون‌های ملایم و فاقد رنگ یا رایحه، و استفاده از مایع یا پودرِ لباسشوییِ ملایم یا بدون رایحه. محصولات گوناگونی، ازجمله صابون و شوینده، برای پوست‌های حساس در دسترس هستند.
  • اجتناب از موادی که پوست را اذیت کرده یا باعث بروز واکنش‌های آلرژیک می‌شوند؛ مانند نیکل، جواهرات و مو.

شاید مهم‌ترین اقدام مراقبتی این باشد که از خاراندن پوستتان خودداری کنید. خاراندن پوست درنهایت می‌تواند به التهاب بیشتر و آسیب دیدن پوست و بدتر شدن خارش منجر گردد.

اگر کرم‌های بدون نسخه جوابگو نیستند، یا راش پوستی در حال گسترش است، یا علائم فراتر از خارش بدن را تجربه می‌کنید، باید به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید تا علت خارش تشخیص داده شده و طبعاً روش درمانی مناسب توسط پزشک ارائه گردد.

منبع medicalnewstoday.com

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.